Listopad 2017

34 ciekawostki na temat języka niemieckiego. Język niemiecki, choć jeden z najpopularniejszych w Europie, ma swoje tajemnice. I mimo że każdy z nas potrafi powiedzieć w nim przynajmniej parę słów, warto poznać pułapki i ciekawe fakty o języku niemieckim.

Ciekawostki na temat języka niemieckiego oraz pułapki lingwistyczne

34 ciekawostki na temat języka niemieckiego

Język niemiecki to nieśmiertelne dzieła Goethego, Kafki, Remarque’a, liczne dialekty oraz wyrazy liczące po 60 liter. Proponujemy najbardziej zaskakujące ciekawostki o języku niemieckim.

  1. Kiedy rodzimy użytkownik języka niemieckiego mówi danke („dziękuję”), ma na myśli „nie”. A mówiąc bitte(„proszę”) komunikuje, że jest ZA.
  2. Około 7% osób buszujących w Internecie to użytkownicy języka niemieckiego. Mniej więcej 12% wszystkich zapytań w wyszukiwarce Google przypada na język niemiecki. Innymi słowy, język ten zajmuje 10. miejsce pod względem rozpowszechnienia na świecie i 5. jeżeli chodzi o popularność w Internecie.
  3. Znaki diakrytyczne umlaut (dosłownie: przegłos) w postaci dwóch kropek nad samogłoskami „Ä”, „Ö” czy „Ü” zmieniają wymowę danych dźwięków. Jeśli nie mamy na klawiaturze umlautów, zastępujemy je dla ułatwienia według określonej konwencji: ӓ zastępujemy ae, ö – oe, ϋ – ue. Niektóre zespoły rockowe i metalowe na odwrót — upiększają swoje nazwy za pomocą umlautów, by nadać im „germańskość” lub „skandynawskość”. Przykładem takich nazw są Motörhead oraz Mötley Crüe. Niektóre kapele idą dalej, umieszczając umlauty nawet tam, gdzie one nie występują w języku niemieckim (Queensrÿche, Spın̈al Tap).
  4. Niemcy darzą czas niezwykłym szacunkiem. Słysząc halb drei w odpowiedzi na pytanie „która jest godzina” zakładamy, że aktualny czas to 3:30/15:30. Tymczasem użytkownik języka niemieckiego ma na myśli 2:30 (lub 14:30).
  5. Zabawny fakt — w przeszłości McDonalds w Niemczech sprzedawał nie Big Maca, tylko Big Mäc. Wraz w postępującą anglicyzacją przestało to mieć sens, a umlaut całkowicie zniknął w 2007 roku.
  6. Wszystkie rzeczowniki w języku niemieckim mają swój rodzaj. Często nie współgra on z sensem i znaczeniem słowa. Przykładowo dziewczynka („Mädchen”) jest rodzaju nijakiego. W książce „Włóczęga za granicą” (dzienniki z podróży) z 1880 roku Twain wściekał się na język niemiecki, twierdząc, że jest wyjątkowo niedbały, niesystematyczny, śliski i trudny do zdefiniowania. „W niemieckim dziewczynka nie ma płci, za to rzepa już tak”. Często rodzajniki w języku niemieckim decydują o znaczeniu danego słowa. Wyraz „Tor” używany z rodzajnikiem das oznacza bramę, z kolei der Tor tłumaczymy jako „dureń”.
  7.  Aż 13 laureatów nagrody Nobla pisało w języku niemieckim. Wraz z językiem francuskim znajduje się ex aequo na drugim miejscu.
  8. W Internecie krąży legenda, że podobno język niemiecki miał zostać drugim językiem oficjalnym w USA. Informacja ta wynika stąd, że w XIX wieku osadnicy pochodzenia niemieckiego wysłali petycję do rządu USA ws. publikacji ustaw również w języku niemieckim. Pozostała ona jednak bez odpowiedzi.
  9. Język niemiecki oraz język angielski należą do tej samej grupy językowej, co tłumaczy spore ich podobieństwo. Liczne niemieckie słowa (60%) nie dość, że brzmią jak angielskie, ale też mają podobną pisownię i oznaczają te samo. Jeśli znamy język angielski, nauka języka niemieckiego staje się bardzo łatwa. Dla porównania — język angielski i francuski mają już tylko 27% wspólnych słów. Które słowa brzmią podobnie po angielsku i po niemiecku? Podajemy przykładowe pary: Haus = house (dom), Maus = mouse (mysz), Buch = book (książka), Finger = finger (palec), Hand = hand (ręka), Name = name (imię), Mutter = mother (matka), schwimmen = to swim (pływać), singen = to sing (śpiewać), kommen = to come (przychodzić), blau = blue (niebieski), alt = old (stary), windig = windy (wietrznie).
  10. Pomimo licznych podobieństw, istnieją tzw. fałszywi przyjaciele. „Mist”, oznaczający mgłę w języku angielskim, w języku niemieckim oznacza obornik, gnój. Nic dziwnego, że irlandzka woda toaletowa „Irish Mist” nie cieszyła się w Niemczech zbytnią popularnością, a biuro tłumaczeń doradziło zmianę nazwy na „Irisch Moos” (mech irlandzki).
  11. Niektóre słowa niemieckie są bardzo trudne do przetłumaczenia. Przykładowo „der Ohrwurm” (dosł. robak w uchu, uszny robak) pierwotnie dotyczące owadów skorki (cęgosze), to melodia wpadająca w ucho, która prześladuje nas przez cały dzień.
  12. Język niemiecki obfituje w liczne zabawne powiedzonka. Przykładowo „Du hast Schwein!” (dosł: Masz świnię), mówimy do osoby, którą uważamy za niezwykłego szczęściarza. A chcąc powiedzieć „To nie twoja sprawa”, wykorzystamy niemiecki zwrot „Das ist nicht dein Bier!”, czyli To nie jest twoje piwo.
  13. Słynny frajer przywędrował do nas z języka niemieckiego. Obecne znaczenie słowa to człowiek naiwny, łatwowierny, nieumiejący sobie radzić, dający się łatwo oszukać. Etymologia niemieckiego słowa jest natomiast inna: kiedyś „der Freier” oznaczał zalotnika, teraz — klienta prostytutki, bywalca burdelu.
  14. Kolejny ciekawy niemiecki wyraz to Drachenfutter, co tłumaczymy jako „jedzenie dla smoka”. Tak Niemcy nazywają prezent, które mąż wręcza obrażonej żonie.
  15. Język niemiecki jest drugi pod względem rozprzestrzenienia wśród naukowców.
  16. Zazwyczaj językiem literackim zostaje dialekt z okolic stolicy państwa. Z niemieckim jest inaczej. Język kultury, mediów i polityki to Hochdeutsch, którego przez długi czas używali mieszkańcy Hamburga (a nie Berlina).
  17. Niemcy są bardzo oszczędnym narodem. Ta cecha wywarła niebagatelny wpływ na język. Dla oszczędności Niemcy używają znacznie mniej spacji w tekście, łącząc kilka słów w jedno. Przykładowo lampka biurkowa to (die) Tischlampe.
  18. W wielu językach istnieją długie wyrazy, natomiast język niemiecki jest tutaj absolutnym rekordzistą. Często najdłuższe wyrazy dotyczą związków chemicznych oraz pojęć medycznych. Uważany za najdłuższy niemiecki wyraz „Rindfleischetikettierungsueberwachungsaufgabenuebertragungsgesetz” liczy „zaledwie” 63 znaki. Natomiast niewątpliwie najdłuższe słowo w języku niemieckim to „Donaudampfschifffahrtselektrizitätenhauptbetriebswerkbauunterbeamtengesellschaft”. Składa się z 79 liter.
  19. W języku niemieckim istnieje 35 dialektów.
  20. Wszystkie rzeczowniki są pisane wielką literą.
  21. Które polskie homonimy występują również w języku niemieckim? Słowo „zamek” (znaczenie nr 1: budynek warowny, samodzielne dzieło obronne o zabudowie zwartej, powstałe w okresie średniowiecza, łączące dominującą funkcję obronną z mieszkalną i gospodarczą; znaczenie nr 2: urządzenie do zmykania drzwi, okien, szuflad, walizek) przywędrowało ok. 1500 roku właśnie z terenu obecnych Niemiec, a tam — z łaciny (clūsa).
  22. Jeśli chodzi o popularne nazwiska, niemieckie Müller jest absolutnym liderem, podobnie jak Nowak w Polsce czy Smith w Wielkiej Brytanii.
  23. Dziesięć najbardziej popularnych nazwisk w Niemczech to Müller (młynarz), Schmidt/Schmied (kowal), Schneider (krawiec), Fischer (rybak), Meyer (rolnik), Weber (tkacz), Schulz (sołtys), Wagner (woźnica), Becker/Bäcker (piekarz) oraz Hoffmann (zarządca).
  24. Nieprawdą jest, jakoby Biblia Gutenberga to była pierwsza drukowana książka była w języku niemieckim. Wydrukowana w latach 1452–1455 w Moguncji przez Johannesa Gutenberga biblia była przygotowana po łacinie. Natomiast pierwsza niemiecka książka to przekład Biblii — tzw. Biblia Johanna Mentelina z 1466 roku, wydrukowana 10 lat po książce Gutenberga.
  25. Za to pierwsze czasopismo na świecie ukazało się właśnie w Niemczech. Stało się to w roku 1663.
  26. Pierwszy słownik języka niemieckiego został opublikowany w 1781 r. przez Johanna Christopha Adelunga. Pierwszy najobszerniejszy, tzw. wielki słownik języka niemieckiego (Deutches Wörterbuch) opracowali rodzeni bracia, pisarze i uczeni niemieccy Wilhelm Karl Grimm i Jacob Ludwig Karl Grimm. Pierwszy tom („A–Biermolke”) ukazał się w roku 1854. Za każdym razem, kiedy ktoś pyta o ilość słów w języku niemieckim, podawana jest wartość z tego dzieła (330.000).
  27. W języku niemieckim jest wiele wyrazów, w których samogłoski występują jedna po drugiej. Rekordziści to słowa Treueeid (przysięga), Bioeier (jaja ekologiczne), Niveauausgleich (poziomowanie, wyrównanie poziomów).
  28. Niemcy z trudem rozumieją Szwajcarów, podczas gdy Szwajcar z łatwością rozumie niemiecką odmianę języka niemieckiego.
  29. Szwajcarzy posługują się dwiema odmianami języka niemieckiego: – Schwyzertüütsch (Schwyzerdütsch, Schweizerdeutsch), czyli grupą gwar alemańskich języka niemieckiego na terenie Szwajcarii i Księstwa Liechtenstein; – Hochdeutsch (język wysokoniemiecki), stanowiący makrojęzyk, standardowy niemiecki język literacki, nauczany w szkołach.
  30. Badania obejmujące szkoły największe szkoły językowe podają, że język niemiecki zajmuje trzecie miejsce na świecie pod względem uczących się go osób. Z 15,4 mln aż 9,4 mln uczy się języka niemieckiego w Europie, z czego 2,3 mln to Polacy, 1,5 mln — Brytyjczycy, 1,0 mln — Francuzi.
  31. Język niemiecki może poszczycić się największą liczbą rodzimych użytkowników języka w Europie. Poza Niemcami język ten stanowi lingua franca w wielu regionach Europy i wyprzedza takie języki jak angielski, hiszpański czy francuski.
  32. Jeden z najbardziej znanych zwrotów w języku niemieckim to słynne „Ich bin ein Berliner” („jestem berlińczykiem”) z przemówienia Johna F. Kennedy’ego z 26 czerwca 1963, wygłoszonego przed ratuszem berlińskiej dzielnicy Schöneberg z okazji 15. rocznicy berlińskiego mostu powietrznego. Prezydent USA chciał w ten sposób wyrazić swoją solidarność z mieszkańcami Berlina Zachodniego, a zdanie to było w późniejszych latach parafrazowane na różne sposoby przez polityków, historyków czy dziennikarzy.
  33. 18% wszystkich książek na świecie jest publikowanych w języku niemieckim. Zaledwie część z nich ukazuje się następnie w angielskim tłumaczeniu.
  34. Do samej połowy XX wieku język niemiecki wykorzystywał pismo gotyckie (znane również jako fraktura), czyli ręczny, kaligrafowany alfabet łaciński. Dziedziczka pisma gotyckiego — pismo neogotyckie była używana do 1875 roku w Danii, Norwegii, Islandii, a w Niemczech aż do 1941 roku, kiedy naziści zdecydowali o przejściu na antykwę, motywując to tym, że pismo neogotyckie pochodzi od Żydów. Paradoksalnie obecnie litery gotyckie niesłusznie kojarzone są właśnie z nazizmem.

 

Średnio zaawansowany, i co dalej? Czyli czym jest faza plateau w nauce języka, i jak ją pokonać.

Średnio zaawansowany, i co dalej? Czyli czym jest faza plateau w nauce języka, i jak ją pokonać.

Nauka języków obcych to w żadnym wypadku nie jest „mission impossible”, i na pewno wśród swoich znajomych masz wiele osób, które określają swój poziom angielskiego jako „średnio zaawansowany”. Być może Ty sam właśnie tak określasz swoje umiejętności i masz poczucie, że od dłuższego czasu nie robisz żadnych postępów pomimo kontynuowania nauki? Dlaczego tak się dzieje  i co trzeba zrobić, żeby wskoczyć „na wyższy level”?

Spektakularny początek

Za każdym razem kiedy uczymy się czegoś całkowicie od początku, wszelkie postępy i nowo nabyta wprawa są czymś wielkim, niezwykłym i bardzo nas motywują. Być może pamiętasz tę euforię towarzyszącą Ci przy pierwszej udanej próbie samodzielnego przeczytania nowego, trzyliterowego słowa w elementarzu? Cała rodzina biła Ci pewnie brawo! Potem zacząłeś czytać coraz dłuższe wyrazy, potem zdania, opowiadania… W pewnym momencie nikt się już nie zachwycał ośmioletnim Mariuszkiem, który samodzielnie przeczytał książkę, włączając w to jego samego. Po prostu im większe umiejętności, tym mniej dostrzega się postępy, bo przyzwyczajamy się do nich. Nie odczuwamy już takiej samej satysfakcji jak na samym początku uczenia się czegoś, co pewnie bardzo wyraźnie widzisz porównując  siebie dopiero zaczynającego naukę języka ze sobą w chwili osiągnięcia poziomu „średnio zaawansowanego”. To nieprawda więc, że pomimo kontynuowania kursu stoisz w miejscu – po prostu coraz trudniej Ci jest dostrzegać kolejne postępy, pomimo tego, że je robisz.

Średnio zaawansowany, i co dalej? Czyli czym jest faza plateau w nauce języka, i jak ją pokonać.

Zbyt komfortowo

Często zdarza się, że osiągnąwszy poziom swobodnej komunikacji przestajemy się rozwijać, gdyż tak naprawdę prawie wszystko co chcemy wyrazić jesteśmy w stanie powiedzieć używając prostego słownictwa i dwóch czasów, które już bardzo dobrze znamy. Jest to duży sukces i powód do dumy,  ale jednocześnie ciężko jest z tego miejsca wznieść się trochę wyżej jeżeli chodzi o gramatykę, słownictwo, płynność i zrozumienie ze słuchu oraz tekstu. Bo po co właściwie używać czasu Present Perfect, kiedy umiemy zgrabnie zastąpić go Past Simple, który mamy już „oswojony”? Często spotykam osoby, które twierdzą że wszędzie się dogadają, ale jest to konwersacja w stylu „Kali jeść, Kali zabić słonia”. Po prostu są tak efektywni pod względem komunikacji za pomocą minimum środków, że brakuje im powodu czy też bodźca do rozwijania swoich umiejętności. A w takim wypadku bodźce trzeba sobie po prostu stworzyć samemu!

Ruszaj w nieznane i przełam rutynę

Aby przejść na kolejny poziom zaawansowania, zmodyfikuj dotychczasowy model nauki i ponownie określ swój cel. Jeżeli już sprawnie się komunikujesz, może pora na stosowanie bardziej skomplikowanych konstrukcji gramatycznych albo używanie różnorodnego słownictwa? W ten sposób będziesz wyrażać się jeszcze bardziej precyzyjnie, barwnie i z większą pewnością siebie, co zmieni również sposób w jaki będą postrzegać Cię Twoi rozmówcy. Zacznij przyglądać się poszczególnym konstrukcjom na zasadzie różnic w znaczeniu i intensywności, a potem zmuszaj się do używania ich we własnych wypowiedziach. Baw się poznając nowe słownictwo i badając, jaka jest tak naprawdę różnica pomiędzy bliskoznacznymi wyrazami, np. angry, irritated a resentful, i używaj ich zwracając uwagę na właściwe dopasowanie do sytuacji. Sięgnij po tzw. materiały autentyczne, czyli przeznaczone dla rodzimych użytkowników języka – artykuły prasowe, internetowe, audycje radiowe i oczywiście filmy, seriale i programy telewizyjne. Upewnij się również że masz dużo okazji do używania języka, np. podczas podróży czy spotkań w międzynarodowym gronie, i odważnie testuj  w praktyce wszystkie nowinki, których się właśnie nauczyłeś.

Kiedy dobrze Ci tam, gdzie jesteś

Na koniec warto zwrócić uwagę na to, że dla wielu ludzi poziom średniozaawansowany jest celem samym w sobie i nie mają realnej potrzeby iść dalej. Jeżeli jesteś usatysfakcjonowany swoimi umiejętnościami i nie chcesz koniecznie ich rozwijać, to też dobrze, bo oznacza to że osiągnąłeś już swój cel. Po prostu nie przestawaj używać języka na co dzień, spotykaj nowych ludzi i rozmawiaj z nimi po angielsku, a zobaczysz że w ten sposób, czy tego chcesz czy nie – w zupełnie naturalny sposób z każdą rozmową będziesz uczył się czegoś zupełnie nowego. Tak trzymaj! Używaj języka tak, by sprawiało Ci to radość, satysfakcję i otwierało Ci kolejne drzwi – jeżeli tego oczywiście chcesz.